به گزارش خط شمال؛ طبیعت در فرهنگ قرآنی صرفاً مجموعه‌ای از منابع قابل بهره‌برداری نیست، بلکه بخشی از نظام آفرینش و امانتی ارزشمند در اختیار انسان است؛ امانتی که حفظ آن، مسئولیتی اخلاقی و اجتماعی به شمار می‌رود.
در استانی مانند مازندران که هویت اقتصادی، فرهنگی و گردشگری آن با طبیعت پیوند خورده است، حفاظت از محیط زیست اهمیتی فراتر از یک وظیفه اداری دارد. سلامت جنگل‌ها، پاکیزگی رودخانه‌ها و صیانت از سواحل، مستقیماً با کیفیت زندگی مردم، آینده گردشگری و حقوق نسل‌های آینده ارتباط دارد.
با این حال، حضور زباله در برخی سواحل و حاشیه رودخانه‌ها، تخریب پوشش گیاهی، رهاسازی پسماند و مصرف بی‌رویه منابع طبیعی، نشان می‌دهد که حفاظت از محیط زیست همچنان با چالش‌های فرهنگی، اجتماعی و مدیریتی روبه‌روست.
قرآن کریم در آیه ۴۱ سوره روم می‌فرماید: «ظَهَرَ الْفَسَادُ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ بِمَا كَسَبَتْ أَيْدِي النَّاسِ»؛ فساد در خشکی و دریا به سبب آنچه دست‌های مردم فراهم آورده، آشکار شده است.
این آیه را می‌توان مبنایی برای بازخوانی مسئولیت انسان در قبال محیط زیست دانست؛ مسئولیتی که تنها به دستگاه‌های اجرایی محدود نمی‌شود و رفتار فردی، فرهنگ عمومی، الگوی مصرف و شیوه مدیریت منابع را نیز دربرمی‌گیرد.
وضعیت حفاظت از منابع طبیعی و زیست‌بوم‌های مازندران
محمد اسماعیلی در گفتگو با خبرنگار «بلاغ» با اشاره به تنوع زیستی و ظرفیت‌های طبیعی مازندران، اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین چالش‌های محیط زیستی استان، افزایش فشار بر منابع طبیعی در اثر گسترش فعالیت‌های انسانی، تولید پسماند و مدیریت نامناسب آن است.
وی با بیان اینکه حفاظت از محیط زیست صرفاً با اقدامات مقطعی محقق نمی‌شود، افزود: مقابله با این مشکلات به برنامه‌ریزی مستمر، تقویت زیرساخت‌های مدیریت پسماند، نظارت مؤثر بر فعالیت‌های آسیب‌زا و اجرای دقیق قوانین نیاز دارد. در کنار مسئولیت دستگاه‌های متولی، شهروندان، گردشگران و فعالان اقتصادی نیز باید پیامد رفتارهای خود را بر طبیعت جدی بگیرند؛ چراکه بخش مهمی از آسیب‌های محیط زیستی نتیجه بی‌توجهی به مسئولیت‌های فردی و اجتماعی است.
این کارشناس محیط زیست با تأکید بر ضرورت نهادینه‌سازی فرهنگ حفاظت از طبیعت تصریح کرد: آموزش عمومی و فرهنگ‌سازی باید از خانواده و مدارس آغاز شود و رسانه‌ها نیز با اطلاع‌رسانی مستمر، تبیین پیامدهای تخریب محیط زیست و معرفی الگوهای موفق مشارکت مردمی، در تغییر رفتار جامعه نقش‌آفرینی کنند.
اسماعیلی در پایان گفت: حفاظت از طبیعت زمانی به یک فرهنگ پایدار تبدیل می‌شود که مردم آن را نه یک وظیفه مقطعی، بلکه مسئولیتی اخلاقی و اجتماعی در برابر نسل امروز و آینده بدانند.
وقتی آموزه‌های قرآنی به رفتار اجتماعی تبدیل نمی‌شوند
احمد محمدی کارشناس دینی و فعال محیط زیست در گفتگو با بلاغ اظهار داشت: بررسی مسئله حفاظت از محیط زیست در مازندران نشان می‌دهد که این موضوع را نمی‌توان صرفاً در چارچوب جمع‌آوری زباله یا اجرای طرح‌های خدمات شهری تحلیل کرد. بخش مهمی از مسئله به فرهنگ عمومی، مسئولیت اجتماعی و کیفیت رابطه انسان با طبیعت بازمی‌گردد.
وی ادامه داد: قرآن کریم در آیه ۳۱ سوره اعراف با عبارت «وَلَا تُسْرِفُوا» انسان را از اسراف و زیاده‌روی بازمی‌دارد. این اصل، در زندگی امروز می‌تواند به اصلاح الگوی مصرف، کاهش تولید پسماند، پرهیز از استفاده بی‌رویه از منابع و مسئولیت‌پذیری در برابر محیط زیست تعمیم داده شود.
این کارشناس دینی و فعال محیط زیست گفت: حفاظت از محیط زیست بدون شکل‌گیری ارتباط مؤثر میان مردم، رسانه‌ها، نهادهای آموزشی، تشکل‌های مردمی و دستگاه‌های اجرایی امکان‌پذیر نیست. آگاهی‌رسانی زمانی به تغییر رفتار منجر می‌شود که از سطح پیام‌های مناسبتی فراتر برود و به بخشی از فرهنگ روزمره جامعه تبدیل شود.
محمدی خاطرنشان کرد: مدیریت اصولی پسماند، تأمین زیرساخت‌های مناسب، نظارت مستمر، اجرای قوانین و پاسخ‌گویی دستگاه‌های مسئول نیز باید در کنار مشارکت مردم قرار گیرد. نمی‌توان تمام بار حفاظت از طبیعت را بر دوش شهروندان گذاشت و از مسئولیت نهادهای متولی غافل شد.
وی با شااره به اینکه مسئله اصلی تنها دانستن اهمیت محیط زیست نیست، افزود: بلکه تبدیل این آگاهی به رفتار مسئولانه و مطالبه عمومی است. آموزه‌های قرآنی زمانی در زندگی اجتماعی اثرگذار خواهند بود که از سطح توصیه و بیان عبور کنند و در انتخاب‌ها، عادت‌ها و سیاست‌گذاری‌های روزمره نمود پیدا کنند.
به گزارش بلاغ؛ مازندران تنها یک مقصد گردشگری یا پهنه‌ای برخوردار از جاذبه‌های طبیعی نیست؛ میراثی ارزشمند است که حفظ آن به مسئولیت مشترک امروز ما و حق نسل‌های آینده گره خورده است. فاصله میان آیه و ساحل، فاصله میان دانستن و عمل کردن است؛ فاصله‌ای که با آموزش مستمر، مدیریت پاسخ‌گو، مشارکت مردم و تقویت اخلاق محیط زیستی می‌توان آن را کاهش داد.
طبیعت امانتی برای مصرف بی‌پایان نیست؛ میراثی است که باید سالم‌تر از آنچه تحویل گرفته‌ایم، به آیندگان بسپاریم.
گزارش: بهناز مقدس
انتهای خبر/
