به گزارش پایگاه خبری خط شمال؛ در روزگاری که رسانهها تنها روایتگر رویدادها نیستند و به بازیگران اصلی شکلدهی افکار عمومی تبدیل شدهاند، زبان و واژگان بیش از گذشته اهمیت یافتهاند؛ هر تیتر، هر لید و هر واژه در متن خبر میتواند بر نوع برداشت مخاطب، جهتگیری ذهنی جامعه و حتی شکلگیری گفتمانهای اجتماعی اثر بگذارد.
در چنین فضایی، بررسی علمی زبان رسانه و شناخت سازوکار واژگان، ضرورتی انکارناپذیر برای روزنامهنگاران، پژوهشگران و فعالان حوزه ارتباطات است. کتاب «سنخشناسی واژگان در متون رسانهای» نوشته بهناز مقدس، تلاشی پژوهشی برای واکاوی همین نقش پنهان اما اثرگذار واژهها در رسانههای امروز به شمار میرود که به همین بهانه، گفتگویی را با نویسنده این کتاب انجام دادهایم که در ادامه میخوانید.
بهناز مقدس، پژوهشگر حوزه زبان و رسانه و نویسنده کتاب «سنخشناسی واژگان در متون رسانهای روزنامهنگاری» در گفتگو با خبرنگار خط شمال با اشاره به دغدغه شکلگیری این اثر علمی اظهار کرد: فضای رسانهای امروز، بهویژه در بستر دیجیتال، باعث شده زبان رسانه بیش از هر زمان دیگری دچار تغییر، فشردگی و چندلایگی معنایی شود و همین مسئله ضرورت مطالعه علمی واژگان رسانهای را دوچندان کرده است.
وی با بیان اینکه این کتاب تلاشی برای تحلیل علمی زبان خبر و شناخت سازوکار واژگان در متون رسانهای است، افزود: در رسانههای جدید، واژهها تنها حامل معنا نیستند، بلکه میتوانند بر احساسات، قضاوتها و برداشت مخاطب تأثیر مستقیم بگذارند. به همین دلیل، انتخاب هر واژه در تیتر، لید یا متن خبر، بخشی از فرآیند شکلدهی به افکار عمومی محسوب میشود.
نویسنده کتاب «سنخشناسی واژگان در متون رسانهای» با اشاره به محتوای کتاب خود تصریح کرد: در این پژوهش تلاش شده است تا واژگان رسانهای بر اساس ویژگیهای زبانی، ارتباطی و کارکردی مورد دستهبندی و تحلیل قرار گیرند. این اثر، با تمرکز بر روزنامهنگاری، نشان میدهد که انتخاب واژگان در متون خبری تابع شرایط اجتماعی، تحولات فناورانه، سیاستهای رسانهای و حتی الگوریتمهای فضای مجازی است.
مقدس خاطرنشان کرد: سنخشناسی واژگان، صرفاً یک بحث نظری در زبانشناسی نیست، بلکه ابزاری کاربردی برای تحلیل گفتمان رسانهای، شناسایی سوگیریهای زبانی و حتی ارتقای سواد رسانهای مخاطبان به شمار میرود.
وی درباره اهمیت این کتاب برای فعالان رسانهای گفت: روزنامهنگاران، دانشجویان علوم ارتباطات، پژوهشگران زبان و حتی مخاطبان عمومی رسانهها میتوانند با مطالعه این اثر، نگاه دقیقتر و آگاهانهتری نسبت به زبان خبر و تأثیر واژگان بر افکار عمومی پیدا کنند
نویسنده کتاب «سنخشناسی واژگان در متون رسانهای» تأکید کرد: در فضای رقابتی رسانههای دیجیتال، سرعت انتشار خبر گاهی باعث کاهش دقت در انتخاب واژهها میشود، در حالی که هر واژه میتواند حامل معنا، جهتگیری و حتی نوعی بازنمایی از واقعیت باشد؛ بنابراین توجه به زبان رسانه، بخشی از مسئولیت حرفهای روزنامهنگاری است.
این خبرنگار و پژوهشگر حوزه رسانه، با اشاره به رویکرد علمی این اثر افزود: در این کتاب تلاش شده بدون قضاوت ارزشی یا جهتگیری سیاسی، زبان رسانه بهعنوان یک پدیده زبانی و ارتباطی مورد واکاوی قرار گیرد؛ پدیدهای که شناخت آن در عصر رسانههای دیجیتال به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل شده است.
مقدس با اشاره به افقهای آینده این حوزه پژوهشی گفت: بررسی تطبیقی واژگان در رسانههای سنتی و دیجیتال، تحلیل زبان شبکههای اجتماعی و استفاده از فناوریهای نوین مانند پردازش زبان طبیعی (NLP) میتواند مسیر تازهای برای مطالعات میانرشتهای در حوزه زبان و رسانه ایجاد کند.
وی متذکر شد: کتاب «سنخشناسی واژگان در متون رسانهای (با تأکید بر روزنامهنگاری)» با رویکردی علمی و زبانشناختی، به بررسی نظاممند واژگان در متون خبری و رسانهای پرداخته و تلاش میکند تصویری روشن از کارکرد و تأثیر زبان در رسانههای معاصر ارائه دهد.
به گزارش خط شمال؛ با نگاهی اجمالی به این کتاب در مییابید که آنچه در این کتاب مورد توجه قرار گرفته، تنها تحلیل چند واژه یا ساختار زبانی نیست؛ بلکه تلاشی برای فهم عمیقتر رابطه میان زبان، رسانه و افکار عمومی است.
«سنخشناسی واژگان در متون رسانهای» میکوشد مخاطب را به این درک برساند که در جهان رسانه، هیچ واژهای خنثی نیست و هر انتخاب زبانی میتواند حامل معنا، جهتگیری و اثرگذاری باشد.
این اثر را میتوان گامی در مسیر توسعه مطالعات میانرشتهای زبان و رسانه دانست؛ مسیری که در عصر رسانههای دیجیتال و شبکههای اجتماعی، بیش از هر زمان دیگری به پژوهش، دقت و نگاه علمی نیاز دارد.
