به گزارش پایگاه خبری خط شمال،در حالی که برنج بهعنوان یکی از مهمترین محصولات راهبردی کشور نقش مستقیمی در امنیت غذایی ایرانیان دارد، کارشناسان معتقدند چالش اصلی این محصول دیگر در مزرعه و تولید نیست، بلکه در حلقه بازرگانی، تجارت و بازاررسانی نهفته است.
بازدید جمعی از خبرنگاران مازندران در هفته جهاد کشاورزی از مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران در آمل فرصتی بود تا ظرفیتهای بزرگترین زیرساخت تجاری برنج کشور، دستاوردهای بخش خصوصی در ایجاد بورس برنج، برنامههای خودکفایی، توسعه صادرات و نقش فناوریهای نوین در ساماندهی بازار این محصول راهبردی از نزدیک مورد بررسی قرار گیرد؛ مجموعهای که بدون اتکا به تسهیلات بانکی و با سرمایهگذاری بخش خصوصی شکل گرفته و امروز بهعنوان الگویی ملی در حوزه تجارت محصولات کشاورزی مطرح است.
مجموعهای که به گفته مدیرعامل آن، بدون دریافت حتی یک ریال تسهیلات بانکی و با سرمایهگذاری بخش خصوصی ایجاد شده و امروز به یکی از مهمترین زیرساختهای تجاری کشور در حوزه برنج و محصولات کشاورزی تبدیل شده است.
سیداسماعیل یزدانپناه، مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران، در حاشیه این بازدید با بیان اینکه ایده احداث این مجموعه از سال ۱۳۹۳ شکل گرفت، اظهار کرد: این پایانه با یک نگاه بلندمدت و آیندهنگر طراحی شد و امروز تمامی بخشهای آن مطابق برنامه اولیه به بهرهبرداری رسیده است.
وی این مجموعه را یک سرمایه ملی دانست و افزود: پایانه صادرات برنج ایران صرفاً متعلق به مازندران نیست، بلکه زیرساختی ملی برای ساماندهی تجارت محصولات کشاورزی کشور محسوب میشود که طی سالهای اخیر مورد توجه هیئتهای تجاری داخلی و خارجی قرار گرفته است.
حلقه مفقوده برنج؛ بازرگانی و تجارت
مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران با اشاره به دستاوردهای بخش تولید و تحقیقات برنج در مازندران گفت: امروز استان در حوزه تولید، فناوریهای نوین و ارقام اصلاحشده به موفقیتهای قابل توجهی دست یافته است، اما حلقهای که سالها با چالش مواجه بوده، بخش بازرگانی و تجارت برنج است.
یزدانپناه تصریح کرد: نبود ساختارهای شفاف و منسجم در بازار برنج موجب شده تا گاهی ورود سرمایه به این بخش به جای ایجاد رونق، زمینهساز نوسانات قیمتی و آشفتگی بازار شود، در حالی که امنیت غذایی کشور نیازمند نظامی دقیق، قانونمند و شفاف در حوزه تجارت محصولات کشاورزی است.
بورس برنج؛ حذف واسطهها و شفافیت بازار
وی مهمترین دستاورد این مجموعه را راهاندازی بورس کالای کشاورزی برنج عنوان کرد و افزود: این بورس با هدف کوتاهکردن فاصله میان تولیدکننده و مصرفکننده طراحی شده و در آن حتی کشاورزان خرد نیز میتوانند محصول خود را عرضه کنند.
مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران ادامه داد: در این سازوکار، کشاورزی که تنها چند صد کیلوگرم برنج در اختیار دارد میتواند محصول خود را عرضه کند و از سوی دیگر مصرفکنندگان نیز امکان خرید مستقیم برنج مورد نیاز خود را بدون واسطه خواهند داشت.
یزدانپناه با اشاره به فعالیت چهار ساله بورس برنج اظهار کرد: متأسفانه امسال به دلیل نبود حمایتهای لازم، این بورس با مشکلاتی مواجه شد و انتظار داریم دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی بخشی از خریدهای خود را از طریق این بستر انجام دهند تا ضمن حمایت از تولیدکنندگان، شفافیت بازار نیز تقویت شود.
ایران توان خودکفایی در تولید برنج را دارد
وی با تأکید بر ظرفیت بالای کشور در تولید این محصول راهبردی گفت: ایران توان دستیابی به خودکفایی در تولید برنج را دارد و در صورت افزایش سهم ارقام پرمحصول در شالیزارها، میتوان بخش عمده نیاز کشور را از محل تولید داخلی تأمین کرد.
مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران افزود: در حال حاضر حدود ۶۰ درصد اراضی شالیزاری کشور زیر کشت ارقام محلی و ۴۰ درصد زیر کشت ارقام پرمحصول قرار دارد و اصلاح این الگوی کشت میتواند نقش مؤثری در افزایش تولید ملی داشته باشد.
وی تأکید کرد: تحقق این هدف نیازمند سیاستهای حمایتی مناسب، قیمتگذاری منطقی، حمایت از تولیدکنندگان و ایجاد انگیزه اقتصادی برای کشاورزان است.
برنج ایرانی در بازارهای جهانی مشتری دارد
یزدانپناه با اشاره به ظرفیتهای صادراتی برنج ایرانی اظهار کرد: اگرچه قیمت برنج ایران نسبت به برخی کشورهای تولیدکننده بالاتر است، اما کیفیت ممتاز آن موجب شده تا در بازارهای جهانی جایگاه ویژهای داشته باشد.
وی افزود: هماکنون برنج ایرانی به کشورهای مختلفی از جمله آلمان، استرالیا، کشورهای حوزه خلیج فارس و کشورهای مستقل مشترکالمنافع صادر میشود و مذاکراتی نیز برای توسعه صادرات به عراق، بهویژه در آستانه اربعین حسینی، در حال انجام است.
مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران با رد نگاه تقابلی میان واردات و صادرات گفت: تجربه کشورهای بزرگ تولیدکننده نشان میدهد واردات و صادرات میتوانند به صورت همزمان برای تنظیم بازار و توسعه تجارت انجام شوند.
ارزش افزوده برنج فقط به تولید برنج سفید محدود نیست
وی توسعه صنایع تبدیلی و دانشبنیان را یکی از مهمترین مسیرهای افزایش درآمد کشاورزان دانست و گفت: بخش عمده ارزش اقتصادی شالی هنوز به تولید برنج سفید محدود شده، در حالی که از فرآوردههای جانبی برنج میتوان محصولات متعددی با ارزش افزوده بالا تولید کرد.
یزدانپناه از تولید محصولات سلامتمحور مبتنی بر برنج در این مجموعه خبر داد و افزود: برخی محصولات جدید بدون استفاده از شکر و افزودنیهای مصنوعی و با بهرهگیری از فناوریهای نوین تولید شدهاند که ظرفیت بالایی برای حضور در بازارهای صادراتی دارند.
ضرورت حرکت تجارت کشاورزی به سمت فناوریهای نوین
مدیرعامل مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران در پایان با تأکید بر نقش فناوری در آینده بازار محصولات کشاورزی گفت: عصر جدید، عصر هوش مصنوعی و سامانههای هوشمند است و بخش بازرگانی کشاورزی نیز باید متناسب با این تحولات حرکت کند.
.jpg)
وی خاطرنشان کرد: توسعه زیرساختهای نوین تجاری، حمایت از بورس برنج، تقویت صادرات، توسعه صنایع دانشبنیان و ساماندهی بازار میتواند ضمن تأمین امنیت غذایی کشور، زمینه افزایش درآمد کشاورزان و ارتقای جایگاه برنج ایرانی در بازارهای جهانی را فراهم کند.
پایانه صادرات برنج حلقه مفقوده بازار را تکمیل میکند
معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی مازندران نیز در این بازدید با بیان اینکه چالش اصلی بخش برنج کشور در حوزه تولید نیست، گفت: ضعف در بازرگانی، بازاررسانی و صادرات از مهمترین مشکلات این محصول راهبردی بوده که راهاندازی مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران میتواند نقش مهمی در ساماندهی بازار ایفا کند.
سیدحسین اسلامی اظهار کرد: مازندران به عنوان پایتخت تولید برنج کشور، حدود ۲۳۰ هزار هکتار اراضی شالیزاری دارد و سالانه بیش از یک میلیون و ۲۰۰ هزار تن شلتوک در کشت اول و حجم قابل توجهی محصول در کشت دوم و رتون تولید میکند.
وی افزود: بخش مهمی از امنیت غذایی کشور در حوزه برنج بر عهده کشاورزان مازندرانی است و این استان جایگاهی تعیینکننده در تولید این محصول استراتژیک دارد.
معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با اشاره به چالشهای بازار برنج گفت: کشاورزان در بخش تولید عملکرد قابل قبولی دارند، اما همواره در فروش محصول و دسترسی به بازارهای مناسب با مشکلاتی مواجه بودهاند و به همین دلیل ضعف در بازرگانی و تجارت را میتوان حلقه مفقوده زنجیره برنج دانست.
اسلامی راهاندازی مرکز بینالمللی تجارت و پایانه صادرات برنج ایران را گامی مهم در ساماندهی بازار برنج عنوان کرد و افزود: این مرکز با هدف توسعه صادرات، کاهش واسطهگریهای غیرضروری و ایجاد ارتباط مؤثر میان تولیدکنندگان و بازارهای داخلی و خارجی ایجاد شده و میتواند بخش مهمی از فرآیندهای تجاری و صادراتی این محصول را مدیریت و تسهیل کند.
وی با بیان اینکه این مجموعه در قلب دشت هراز و در یکی از مهمترین مناطق تولید برنج کشور احداث شده است، تصریح کرد: در این مرکز امکان رصد مزارع، کنترل کیفیت، استانداردسازی و رهگیری محصول فراهم شده و خریداران و تجار میتوانند از کیفیت و سلامت محصولات اطمینان حاصل کنند.
کیفیت برنج مازندران در تراز استانداردهای اروپا
معاون توسعه بازرگانی و صنایع کشاورزی جهاد کشاورزی مازندران با تأکید بر کیفیت بالای برنج تولیدی استان خاطرنشان کرد: نتایج آزمایشها و ارزیابیهای انجام شده نشان میدهد برنج مازندران از استانداردهای لازم برای حضور در بازارهای داخلی و خارجی برخوردار است و در صادرات نیز توانسته سختگیرانهترین استانداردهای کشورهای مقصد، بهویژه بازارهای اروپایی را کسب کند.
اسلامی در ادامه با اشاره به ضرورت نظارت بر بازار برنج و کالاهای اساسی گفت: ثبت انبارها در سامانه جامع انبارها، رصد موجودی کالا و مقابله با احتکار و عرضه خارج از شبکه از مهمترین اقدامات انجام شده برای جلوگیری از اخلال در بازار است.
وی تأکید کرد: توسعه زیرساختهای تجاری، تقویت صادرات و تکمیل زنجیره ارزش برنج میتواند ضمن حمایت از شالیکاران، زمینه پایداری تولید و ارتقای جایگاه برنج ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم کند.
